Туризм – елдің халықаралық беделін арттырып, мәдениеттерді жақындастыратын маңызды сала. Бұл бағыттың дамуы білімді, ізденімпаз әрі әлемдік тәжірибені меңгеруге ұмтылатын жастарға тікелей байланысты. Сондай жастардың бірі – Халықаралық туризм және меймандостық университетінің «Туризм» мамандығының студенті Амина Абушахма. Ғылыми жобаларға белсенді қатысып, академиялық ұтқырлық бағдарламасы арқылы Narxoz университетінде білімін жетілдірген ол бүгінде Түркияның Анталья қаласында өндірістік тәжірибеден өтіп жүр. Біз болашақ маманмен халықаралық тәжірибе, қонақжайлылық мәдениеті, цифрлық технологиялардың туризмге ықпалы және Қазақстандағы туризмнің даму мүмкіндіктері жөнінде сұхбаттасқан едік.

– Ғылыми жобаларға қатысу барысында өзің  үшін қандай жаңалықтар аштың?

– Мен академиялық ұтқырлық бағдарламасын зерттей отырып, ғылыми жобалардың маңызы мен олардың студенттердің оқу үдерісіндегі рөлін жан-жақты қарастырдым. Бұл жұмыс маған дайын ақпаратты қайталаудан гөрі, деректерді талдау, салыстыру және мәселенің түпкі мәніне үңілу әлдеқайда маңызды екенін түсіндірді. Соның нәтижесінде әрбір пікірдің дәлелге негізделуі қажет екенін ұғып, сыни ойлау дағдымды дамыттым.

Осы тұста академиялық ұтқырлықтың мәніне ерекше назар аудардым. Мен оның тек басқа оқу орнында білім алу мүмкіндігі ғана емес, сонымен қатар студенттің академиялық, мәдени және кәсіби дамуына ықпал ететін маңызды халықаралық тәжірибе екенін байқадым. Демек, бұл бағдарлама арқылы студент әртүрлі білім беру жүйелерімен танысып, жаңа ортаға бейімделу қабілетін дамытады.

Келесі кезеңде зерттеуімді туризм саласымен байланыстыра қарастырдым. Туристік қызметте де ғылыми зерттеудің орны ерекше екенін анықтадым, өйткені туристердің сұранысын талдау, өңірдің туристік әлеуетін бағалау, қызмет сапасын жетілдіру және тұрақты даму стратегияларын құру – барлығы дерек пен талдауға негізделеді.

Алайда зерттеу барысында туризм саласында бірқатар мәселелер бар екенін де байқадым. Олардың ішінде инфрақұрылымның әркелкі дамуы, сервистік сапаның бір деңгейде болмауы және ақпараттың жеткіліксіздігі сияқты түйткілдер кездеседі. Сондықтан бұл мәселелерді шешу үшін жүйелі зерттеу мен ғылыми негізделген шешімдер қажет екені анықталды.

– Университеттегі оқу бүгінгі туризм нарығының талабына қаншалықты сай?

– Университеттегі оқу бағдарламасы теория мен тәжірибені ұштастыруға бағытталған. Туризм менеджменті, маркетинг, қонақжайлылық және сервис салалары бойынша алған біліміміз болашақ жұмыстың іргетасын қалайды. Ал тәжірибе сол білімнің өмірдегі шынайы құнын көрсетеді.

Қазіргі маманға дипломмен шектелуге болмайды. Ол цифрлық жүйелерді меңгеруі, тіл білуі, клиентпен дұрыс қарым-қатынас орнатуы және командамен жұмыс істей алуы қажет. Осы тұрғыдан алғанда өндірістік тәжірибе, жобалық жұмыс және академиялық ұтқырлық – студентті еңбек нарығына дайындайтын маңызды мектеп.

– Алматыдағы Narxoz университетінде білім алу мүмкіндігі қалай туды?

– Бұл мүмкіндік академиялық ұтқырлық бағдарламасы арқылы берілді. Басқа оқу орнындағы білім беру тәсілін көру, жаңа ортада өзіңді сынау және тәжірибе алмасу мен үшін маңызды болды. Осы мүмкіндікке қызығушылық танытып, Narxoz университетінде білім алуға жол ашылды.

Жаңа орта адамның жауапкершілігін арттырады. Ол уақытты жоспарлауға, өз бетінше шешім қабылдауға және алған біліміңді әртүрлі жағдайда қолдануға үйретеді. Мен үшін бұл кезең білім жинаумен ғана емес, көзқарастың кеңеюімен де құнды болды.

–  Қазір Түркияның Анталья қаласында өндірістік тәжірибеден өтіп жүрсің. Ондағы қонақжайлылық мәдениетінің ерекшелігі неде?

– Антальяда сервиске ерекше мән берілетінін күн сайын байқаймын. Туристер көп келетін қалада әр қонақтың сұранысына дер кезінде жауап беру, мәселені жедел шешу және жағымды әсер қалдыру – жұмыстың басты қағидасы. Бұл жерде қызмет көрсету тек міндет емес, мәдениет ретінде қалыптасқан.

Командалық жұмыс, бірнеше тілде қызмет көрсету және клиентке мұқият болу жақсы жолға қойылған. Бұл тәжірибе маған халықаралық қонақжайлылық стандарттарын жақыннан тануға мүмкіндік берді. Алдағы уақытта осы тәжірибені Қазақстандағы сервис сапасын арттыруға қолданғым келеді.

– Сенің ойыңша, болашақта туризм саласында ең сұранысқа ие мамандық қандай болады?

– Болашақтың туризм маманы технология мен адамдық қарым-қатынасты қатар меңгеруі керек. Онлайн сервистерді білетін менеджерлерге, туристік маркетинг мамандарына, іскерлік іс-шаралар туризмін ұйымдастырушыларға және тұрақты туризм сарапшыларына сұраныс артады деп ойлаймын.

Турист қазір сапарын цифрлық ортада жоспарлайды, пікірлерді салыстырады және өзіне ыңғайлы ұсыныс күтеді. Сонымен бірге ол табиғатқа ұқыпты, жергілікті қауымға пайдалы сапарды бағалайды. Сондықтан ертеңгі маман маршрут құрастырумен шектелмей, технологияны, маркетингті және жауапты туризм қағидаттарын бір арнаға тоғыстыра білуі тиіс.

– Қазіргі тревел-блогерлер Қазақстанның имиджіне қаншалықты әсер етіп отыр?  Блогерлер туризмді дамытуда ресми құрылымдармен тең деңгейде рөл атқара ала ма?

– Тревел-блогерлердің әсері өте күшті, өйткені олар көрерменге бағытты ресми жарнамадан гөрі жақын, шынайы тілмен таныстырады. Бір сапалы бейнеролик немесе әсерлі әңгіме көпшілік біле бермейтін мекенге қызығушылық оята алады. Олар табиғи және мәдени орындарды миллиондаған адамға көрсете алады.

      Дегенмен блогерлер ресми құрылымдардың орнын баспайды. Инфрақұрылым, қауіпсіздік және жүйелі даму мемлекеттік және салалық ұйымдардың жауапкершілігінде. Ал блогерлер сол мүмкіндіктерді адамға жақын тілмен жеткізеді. Екі тараптың бірлескен жұмысы Қазақстанның туристік имиджін күшейтеді.

– Соңғы жылдары метаверс ұғымы жиі айтылып жүр. Сенің ойыңша, метаверс туризм саласына қандай өзгеріс әкелуі мүмкін немесе виртуалды саяхаттар дәстүрлі туризмнің бәсекелесіне айнала ала ма?

– Виртуалды саяхат адамның сапар алдындағы таңдауы мен жоспарын жеңілдетеді. Ол қонақүйді, музейді немесе тарихи орынды алдын ала көруге, бағытты салыстыруға мүмкіндік береді. Білім беру мен қолжетімділік тұрғысынан бұл - пайдалы әрі заманауи құрал.

Бірақ виртуалды кеңістік шынайы сапардың орнын алмастырмайды. Табиғаттың тынысын сезіну, жергілікті тағамның дәмін тату, адамдармен жүзбе-жүз тілдесу – саяхаттың басты әсері. Сондықтан метаверсті туризмнің бәсекелесі емес, оны толықтыратын мүмкіндік деп қабылдаймын.

– Спортпен, нақтырақ айтқанда баскетболмен 7 жыл айналысқан екенсің.  Спорт саған қандай өмірлік дағдыларды үйретті?

– Баскетбол маған тәртіп, төзім және командалық рух сыйлады. Жаттығу мен оқуды қатар алып жүру уақытты бағалауға, мақсат қоюға және әр міндетті жауапкершілікпен орындауға үйретті. Спорттағы жеңіс те, жеңіліс те адамды шыңдайды.

Командалық ойында бір адамның емес, ортақ мақсатқа жұмыс істейтін ұжымның күші маңызды. Бұл қасиет туризм саласында да қажет, өйткені сапалы қызмет бірнеше маманның үйлесімді еңбегінен туады. Спорт маған қиындыққа мойымай, нәтижеге жүйелі еңбек арқылы жетуді үйретті.

– Шет тілдерін меңгеруге ерекше көңіл бөлемін дедің. Қазір қай тілдерді меңгеріп жүрсің және тіл білудің мамандығыңдағы орны қандай?

– Қазақ және орыс тілдерінен бөлек, ағылшын және түрік тілдерін меңгеріп жүрмін. Әр тіл - жаңа мәдениетке ашылған есік. Тілді үйрену тек сөздік қор жинау емес, өзге халықтың ойлау жүйесін, қарым-қатынас мәдениетін түсіну деп білемін.

Туризмде тіл – сенім мен сапалы қызметтің кілті. Қонақпен оның тілінде сөйлесу, сұрағына нақты жауап беру және өзін еркін сезінуіне жағдай жасау өте маңызды. Болашақта тілдік дағдыларымды кәсіби деңгейде жетілдіріп, халықаралық ортада еркін жұмыс істеуді мақсат етемін.

– Өзіңнің және өмірлік ұстанымыңның қалыптасуына отбасың да ықпал еткен болар...

– Иә, өмірлік ұстанымымның қалыптасуына отбасымның әсері зор. Атам Әбушахма - нотариус. Оның заңға адалдығы, әр шешімге жауапкершілікпен қарауы маған үлкен өнеге. Әкем Алайдаров Ақәділ – әр бастамамның сенімді тірегі. Отбасымнан алған тәрбие маған еңбектің қадірін, білімнің бағасын және өз ісіңе адал болудың маңызын ұқтырды.

Мен үшін туризм – жай ғана саяхат емес. Ол – адамдарды, мәдениеттерді және түрлі дүниетанымды тоғыстыратын үлкен кеңістік. Жаңа ортаға бейімделу, әр елдің тарихы мен мәдениетін тану маған бала кезден қызық болатын. Уақыт өте келе сол қызығушылық болашақ мамандығымды таңдауыма себеп болды.

–  Алға қойған жоспар, мақсаттарыңмен бөлісе кетсең...

– Саяхат – көзбен көру, жүрекпен сезіну, оймен тану. Мен туризмді дәл осындай кең ұғым ретінде қабылдаймын. Әр сапар адамға жаңа білім, жаңа таныстық және жаңа көзқарас сыйлайды. Сондықтан бұл саладағы жұмыс маған адамдарға әсерлі тәжірибе сыйлаумен қатар, туған өлкемді танытуға мүмкіндік береді.

Қазақстанның табиғаты да, тарихи ескерткіштері де, ұлттық дәстүрлері де шетелдік туристі қызықтыра алатын үлкен әлеуетке ие. Ең бастысы – сол байлықты дұрыс таныстырып, сапалы қызмет көрсете білу. Болашақта осы іске өз үлесімді қосқым келеді. Меніңше, қонақжайлық – кез келген елдің ең сенімді жарнамасы.

Негізгі мақсатым – туризм саласында білікті маман болып қалыптасып, халықаралық тәжірибемді Қазақстан игілігіне пайдалану. Білімімді магистратурада жалғастырып, бірнеше тілді еркін меңгеріп, халықаралық деңгейдегі жобаларда жұмыс істегім келеді.

Мен Қазақстанды туристерге әдемі табиғатымен ғана емес, сапалы сервисімен, қауіпсіздігімен және қонақжайлығымен танытуды армандаймын. Атамнан алған адалдық, әкемнен көрген еңбекқорлық пен қолдау – осы мақсатқа жету жолындағы басты тірегім.

Әңгімелескен Айнұр ОҢҒАРБАЙ