Иранның жоғарғы көшбасшысы Моджтаба Хаменеи елдің өз ұстанымынан айнымайтынын және соғыста қаза тапқандардың, соның ішінде өзінің әкесінің өлімі үшін әділ баға беруге бел буғанын мәлімдеді. 

Бұл мәлімдеме АҚШ пен Иран арасында атысты тоқтату туралы келісім жарияланғаннан кейін жасалды. Халықаралық сарапшылардың пікірінше, бұл мәлімдеме тек эмоциялық реакция емес, Тегеранның алдағы геосаяси бағытын айқындайтын маңызды сигнал болып отыр.

Хаменеи Иранның Ормуз бұғазы үстінен бақылауын күшейту ниеті бар екенін де ашық айтты. Бұл бұғаз – әлемдік мұнай тасымалының негізгі күретамыры. Сарапшылардың бағалауынша, мұнайдың шамамен 20 пайызы дәл осы аймақ арқылы өтеді. Сондықтан Тегеранның бұл мәлімдемесі тек аймақтық емес, жаһандық энергетикалық қауіпсіздікке де әсер ететін фактор ретінде қарастырылып отыр.

Иран басшысы Парсы шығанағындағы араб мемлекеттеріне де үндеу жасап, «алдаушы уәделерге» сенбеуге шақырды. Ол бұл арқылы Батыс елдерінің, әсіресе АҚШ-тың аймақтағы саясатына меңзеп отырғаны анық. Сонымен қатар, Хаменеи көршілес мемлекеттерден «игі ниетті растайтын нақты жауап» күтетінін жеткізді. Бұл сөздер аймақтағы дипломатиялық ахуалдың әлі де тұрақсыз екенін көрсетеді.

Саясаттанушылардың айтуынша, Иранның бұл позициясы оның соңғы жылдары қалыптастырған «Қарсылық майданы» тұжырымдамасымен тікелей байланысты. Хаменеи бұл құрылымды біртұтас күш ретінде қарастыратынын айтып, Тегеранның өз ықпал аймағынан бас тартпайтынын нақты аңғартты. Бұл майданға Таяу Шығыстағы бірқатар қарулы және саяси топтар кіреді, ал олардың әрекеті аймақтағы тұрақтылыққа тікелей әсер етеді.

Хаменеи соғыс салдарынан келген шығын үшін өтемақы талап ететінін де мәлімдеді. Оның айтуынша, әрбір келтірілген залал, қаза тапқандардың  құны және жараланғандар үшін өтемақы міндетті түрде өндіріліп алынуы тиіс. Бұл талаптар болашақ келіссөздердің басты тақырыптарының біріне айналуы мүмкін.

Халықаралық сарапшылар бұл мәлімдемелерді бірнеше қырынан бағалап отыр. Біріншіден, бұл – ішкі аудиторияға бағытталған саяси сигнал. Соғыс пен санкциялардан шаршаған халыққа биліктің әлсіз емес екенін көрсету маңызды. Екіншіден, бұл – сыртқы ойыншыларға, әсіресе АҚШ пен оның одақтастарына бағытталған қысым құралы.

Өз кезегінде Дональд Трамп АҚШ әскері Иран маңында қала беретінін мәлімдеді. Оның айтуынша, толыққанды келісімге қол жеткізілгенге дейін америкалық күштер жоғары дайындық деңгейінде болады. Бұл мәлімдеме Вашингтонның келіссөздерге қысым арқылы келгісі келетінін көрсетеді.

Аймақтағы тағы бір маңызды фактор – Израиль ұстанымы. Елдің Премьер-министрі Беньямин Нетаньяху Ливанмен тікелей келіссөз бастау ниеті бар екенін мәлімдеді. Оның басты мақсаты – бейбіт келісім орнату және «Хезболланы» қарусыздандыру.

Бұл бастама да аймақтағы күштер тепе-теңдігіне әсер етуі мүмкін. Сарапшылардың пікірінше, егер Израиль мен Ливан арасында келіссөздер басталса, бұл Иранның аймақтағы ықпалына жанама түрде әсер етеді. Өйткені «Хезболла» Тегеранның негізгі одақтастарының бірі саналады.

Жалпы алғанда, қазіргі жағдай күрделі көпқабатты геосаяси ахуалды көрсетеді. Бір жағынан, атысты тоқтату туралы келісім бар. Екінші жағынан, тараптардың мәлімдемелері олардың бір-біріне толық сенбейтінін аңғартады. Бұл – «бейбітшілікке жақын, бірақ тұрақтылықтан алыс» кезең.

Әскери сарапшылардың пікірінше, алдағы кезеңде тараптар тікелей соғысқа бармайды, бірақ «жанама текетірес» жалғасады. Бұл кибершабуылдар, прокси күштер арқылы әрекет ету және ақпараттық соғыс түрінде көрінуі мүмкін.