2026 жылдың алғашқы тоқсанының қорытындысы бойынша мемлекеттік органдардың тиімділігі мен беделіне қатысты сарапшылар бағасы елдегі саяси процестердің, әсіресе конституциялық реформаның айтарлықтай ықпал еткенін көрсетті. 

«Стратегия» қоғамдық қоры жанындағы әлеуметтік-саяси зерттеулер орталығы 2009 жылдан бері тұрақты түрде жүргізіп келе жатқан рейтинг бұл жолы да билік құрылымдарының ішкі динамикасын айқын аңғартты. Наурыздың соңы мен сәуірдің басында өткен сауалнамаға 29 сарапшы қатысып, мемлекеттік органдарды үш негізгі өлшем – тиімділік, ақпараттық ашықтық және басшы беделі бойынша 7 балдық жүйемен бағалады.

Жалпы алғанда, бірінші тоқсан рейтингінде көшбасшылық бойынша айтарлықтай өзгеріс байқалмайды. Үшінші тоқсан қатарынан Мәжіліс көш бастап тұр. Ерлан Қошанов жетекшілік ететін төменгі палата сарапшылар бағалауында 5 балдық межеден асқан жалғыз орган болып қалды. Бұл, ең алдымен, Парламенттің ашықтығы мен заң шығару процесіне қоғамды кеңінен тартуымен түсіндіріледі. Сарапшылардың пікірінше, қазіргі жағдайда Мәжілістің жұмыс жүйесі тиімді құрылған, ал заң жобаларын талқылауға кез келген азаматтың қатысуына мүмкіндік бар. Дегенмен Қошановтың жеке беделі көрсеткішінде аздап төмендеу байқалады. Соған қарамастан, оның конституциялық реформаны ілгерілетудегі рөлі жоғары бағаланған.

Екінші орынды Астана қаласының әкімдігі сақтап қалды. Жеңіс Қасымбек басқаратын әкімдік көрсеткішін арттырып, 4,82 балл жинаған. Сарапшылар оны №1 әкім тәжірибелі әрі өз орнын тапқан басшы ретінде сипаттайды. Сонымен қатар, саяси реформалар аясында оның болашақ мансабы туралы да болжамдар күшейген. Кейбір сарапшылар оны премьер-министрлікке ықтимал кандидаттардың бірі ретінде қарастырады.

Үшінші орында Сенат тұр. Мәулен Әшімбаев басқаратын жоғарғы палата әсіресе ақпараттық ашықтық пен спикер беделі бойынша жоғары балл алған. Сарапшылар Әшімбаевты биліктегі интеллектуал тұлғалардың бірі ретінде бағалайды. Дегенмен, референдумнан кейін Сенаттың болашағы туралы пікірлер екіұшты. Бір жағынан, оның саяси салмағы әлсіреуі мүмкін деген күдік бар, екінші жағынан, Әшімбаевтың жоғары мемлекеттік лауазымдарға лайықты кандидат екені де айтылып жүр.

Төртінші орынға мемлекеттік кеңесші Ерлан Карин жайғасты. Оның тиімділік көрсеткіші артқанымен, бедел индексінің төмендеуі жалпы рейтингке әсер еткен. Сарапшылар Каринді конституциялық реформаның негізгі идеологтарының бірі ретінде жоғары бағалайды. Алайда БАҚ-қа қысым және журналистердің қамауға алынуы сияқты жағдайлар оның беделіне кері әсер еткен деген пікір бар.

Бесінші орынға Сыртқы істер министрлігі көтерілді. Ермек Көшербаев жетекшілік ететін ведомство барлық көрсеткіш бойынша өсім көрсеткен. Сарапшылар министрдің өз орнын тапқанын және сыртқы саясаттағы белсенділігін атап өтеді. Әсіресе Таяу Шығыстағы шиеленіс кезінде қазақстандықтарды эвакуациялау жұмыстары жоғары бағаланған.

Үкімет блогында да белгілі бір өзгерістер байқалады. Премьер-министр Олжас Бектенов алтыншы орынға көтеріліп, рейтингін айтарлықтай жақсартты. Оның жұмысы екіжақты сараланады: бір жағынан, тәжірибенің жетіспеушілігі сыналса, екінші жағынан, мемлекеттік аппараттың тұрақты жұмысын қамтамасыз еткені оң бағаланады. Дегенмен сарапшылар экономикалық саясаттың әлсіздігін ерекше атап өтеді.

Вице-премьер Қанат Бозымбаев сегізінші орынға көтеріліп, тиімді менеджер ретінде бағалануда. Оның коммуналдық және энергетикалық салалардағы жұмысы назар аудартқанымен, кейбір бағыттарда нақты нәтижелердің аздығы сынға алынған.

Мәдениет және ақпарат министрлігі тоғызыншы орында. Аида Балаева жетекшілік ететін ведомство конституциялық реформаны ақпараттық сүйемелдеуде жоғары нәтиже көрсеткен. Сарапшылар оның ашық пікірталастардан қашпайтынын және кәсіби деңгейін атап өтеді.

Бірқатар министрліктердің рейтингі төмендеген. Цифрлық даму министрлігі, Көлік министрлігі, Оқу-ағарту министрлігі өз позицияларын әлсіреткен. Сарапшылар кейбірінде шешім қабылдау процесінің ашық еместігін, ал кейбірінде бюджет қаражатының тиімсіз жұмсалуына қатысты күмән бар екенін айтады. Ең төменгі көрсеткіштер Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі мен Денсаулық сақтау министрлігінде сақталып отыр.

Ұлттық қауіпсіздік комитеті позициясын сәл төмендетсе де, негізгі көрсеткіштері жоғары деңгейде сақталған. Ал Ұлттық банк дәстүрлі түрде тиімділігі жоғары, бірақ ашықтығы төмен институт ретінде бағаланып отыр. Сарапшылар елдегі экономикалық жағдайдың күрделілігін және ақша-несие саясатына қатысты сұрақтардың көп екенін атап өтеді.