2025 жылы қазақстандықтардың 80% астамы азық-түлік пен бірінші кезектегі тауарларға жұмсалатын шығындардың артқанын мәлімдеді. Бұл ретте билік жұмысына қанағаттанбау деңгейі 65,7% жеткен. Бұл туралы Oinet.kz ақпарат агенттігі Demoscope қоғамдық пікірді жедел мониторингтеу бюросына сілтеме жасап хабарлайды.

Сауалнамалар 2025 жылғы наурыз, тамыз және қараша айларында жүргізілген. Әр кезеңде республикалық маңызы бар қалалар (Астана, Алматы, Шымкент) мен 17 облыста 1,1 мың адамнан сұралған.

Көктемде респонденттердің 68,6% шығындардың айтарлықтай өскенін айтса, жазда бұл көрсеткіш 64,6%, ал күзге қарай 62,4% жеткен.

Сонымен қатар шығындардың шамалы өскенін атап өткендердің үлесі артты: тамыздағы 13,9% қарашада 20,5% дейін. Нәтижесінде халықтың шамамен 82% өмір сүру құнының қымбаттауына тап болған, ал тек 11% үшін шығындар өзгеріссіз қалған.

“Сауалнама деректері Halyk Finance сарапшыларының қорытындыларымен сәйкес келеді. Олардың мәліметінше, қазақстандықтардың нақты табысы жылдық мәнде 3,4% қысқарған. Бұған жоғары инфляция мен ұлттық валютаның әлсіреуі негізгі себеп болды”, – деп атап өтті сауалнама авторлары.

Азаматтардың қаржылық сенімділік деңгейі құбылмалы болып қалды. Алаңдаушылықтың шарықтау шегі наурыз айына сәйкес келді – сол кезде сауалнамаға қатысқандардың 51,5% алдағы бір жылдағы өз жағдайына сенімсіз екенін білдірген.

“Қоғамдағы ең жоғары алаңдаушылық көңіл-күй 2025 жылғы наурызда тіркелді. Бұл кезең үкіметке деген сенімсіздіктің ең жоғары деңгейімен тұспа-тұс келді”, – делінген хабарламада.

Тамыз айында маусымдық түрде арзан жеміс-көкөніс молаюына байланысты жағдай уақытша тұрақтанды. “Көбіне сенімсізбін” дегендердің үлесі 29,9%-дан 19,1%-ға, ал “мүлде сенімсіздердің” үлесі 21,6%-дан 16%-ға дейін төмендеді.

Алайда қарашаға қарай қаржылық алаңдаушылық қайта өсті: респонденттердің 20,2% тұрақтылыққа көбіне сенімсіз екенін айтса, мүлде сенімсіздердің үлесі 25,2% жетті. Болашаққа деген жалпы сенім де төмендеді: егер тамызда оң болжамды азаматтардың 53,7% айтса, қарашада бұл көрсеткіш 46,5% дейін азайды.

Demoscope сарапшылары экономикалық дағдарыс мемлекеттік институттарға деген азаматтардың адалдығын тікелей әлсірететінін атап өтеді. Наурыз айында билікке наразылық ең жоғары деңгейге жеткен. Респонденттердің үштен екісі үкімет проблемаларды шешуде дәрменсіз деп есептеген. Сауалнамаға қатысқандардың 33,5% билік “көбіне жұмысын атқара алмай отыр” десе, тағы 32,2% “мүлде атқара алмай отыр” деп жауап берген. Қарашаға қарай оң баға бергендердің үлесі 44,6% дейін өсті.

2026 жылы қосылған құн салығының (ҚҚС) 12%-дан 16%-ға өсуіне байланысты үй шаруашылықтарына түсетін жүктеме артуы мүмкін. Demoscope деректеріне сәйкес, қазақстандықтардың 61,4% үкімет пен экономика министрлігінің мұндай бастамалары бағаның сөзсіз өсуіне және өмір сапасының төмендеуіне әкеп соғады деп есептейді.