ЖИТС - өмірдің соңғы баспалдағы емес

Oinet.kz 20-07-2021

Жүре пайда болған иммундық тапшылық синдромы (ЖИТС) талай адамды ажал құштырды. Жалпақ тілде «СПИД» деп аталатын бұл кесел атының өзінен-ақ денені тітіркендіріп, бойға қорқыныш ұялатады. Бұл кеселге шалдыққан адам азапты өлімге душар болады деп ел ішінде жиі айтылады. Аты жаман кеселге шалдыққан адам бірден қоғамнан шеттеп қалып, өзіне қол жұмсауға дейін барады. Өкінштісі сол, бұл асығыс шешім. ЖИТС – өмір соңы емес. Аталған аурудан жазылуға болады. Әрине егер науқас дәрігерге ерте көрінсе. 

Жалпы ЖИТС – дерттің асқынған түрі. Оның әлі асқынбаған түрі – ағзаның иммунді тапшылығы вирусы (АИТВ) деп аталады. Ал АИТВ ауруын  асқындырмай ұстап тұруға, жеңілдетуге болады. Осы кеселге ұшыраған науқас бұдан «болды, бітті» деп қорықпау һәм қолды сілтеп үмітті үзбеу керек. Соңына дейін күрескені абзал. Бұл туралы әлем дәрігерлерді мәлімдеген. 

a354ae0a-333e-4d70-8f50-8529a17c9188.jpg

Бүгінде АИТВ-мен өмір сүретін адамдар арамызда бар. Түркістан облысында осы санаттағы азаматтарға медициналық мекемелер қолдау, көмек көрсетеді. ЖИТС/АИТВ-ға шалдыққандарға арнайы айналысатын облыстық «ЖИТС-тің алдын алу және онымен күресу орталығы» Түркістан облысы әкімдігінің қаулысымен 2018 жылдың 12 желтоқсанында құрылды. Аталған орталық өңірде АИТВ жұқпасының таралуын болдырмау үшін профилактикалық шаралармен айналысады және және АИТВ-мен өмір сүретін адамдарға медициналық қызмет көрсетеді. ЖИТС орталығы облыстағы ең үздіктердің бірі болып саналады. Мұнда біліктілігі жоғары мамандар қызмет атқарады. Орталық мамандары бірнеше республикалық басылымдарға ғылыми мақала жариялаумен қатар халықаралық және үкіметтік емес ұйымдармен белсенді түрде ынтымақтастықта жұмыс істейді. 

Ауру адам жасқаншақ болады. Ол айналасындағылардан жылы сөз, демеу күтеді. Әсіресе дәрігерлерден. Себебі дәрігерді – жебеуші періштесі көреді. Оның әрбір айтқан сөзіне сеніп, бұлжытпай орындауға тырысады. Әсіресе диагнозынан ұялатын науқастар. Орталық мамандары адам жанына терең бойлап, науқастарға барынша қол ұшын созады. Аталған орталықтың меңгерушісі, осында 10 жылдан аса уақыт қызмет атқарып келе жатқан Гүлжан Хасанованың айтуынша, дәрігерлер психолог болу керек. Науқас дәрігерге сеніп, жан дүниесін ашса ғана ем қонады. Ал егер дәрігерден күдіктеніп, кірпідей жиырылса онда дәрігер ештеңе істей алмайды. Сондықтан да дәрігерге артылар жүк өте ауыр. Бұл жерде ең бастысы дәрігер өз мамандығын сүю керек.

dc17807b-b349-4c8f-a8f2-94b515a0bdb6.jpg

Гүлжан Хасанова

– Дәрігер болу үлкен жауапкершілікті, біліктілікті, сабырлылықты талап етеді. Мен өз мамандығымды бала кезден жақсы көріп, алдыма үлкен мақсаттар қойып таңдағанмын. Сондықтан мамандығым өзіме ұнайды. Менің көмегіме келген әрбір науқасқа жоғары дәрежелі, сапалы қызмет көрсетуге тырысамын. Осы мамандықты таңдағаныма, адамдарға пайдамды тигізе білгенім үшін қуаныштымын. Бұл жерде науқастарға қарау үлкен сабырлықты қажет етеді. Өйткені науқастардың өздерімен бірге өмір бойы болатын ауруға деген дұрыс көзқарастарын қалыптастыру үшін үлкен жұмыстар жүргізіледі. Өмір бойы дәрі ішу, өмір бойы сол инфекциямен өмір сүру оңай нәрсе емес. Үлкен түсіндіру жұмыстары жүргізіледі. Науқаспен тек дәрігерлік емес психологиялық көмектер де кең көлемде көрсетіледі, - дейді Гүлжан Хасанова. 

Науқасқа емдеу мекемесінде кереуетке байланып жату міндетті емес. Тиісті ем-домды қабылдап, дәрігер жазып берген дәрілерді уақтылы тұтыну арқылы қоғамда күнделікті тіршілімен айналыса беруге болады. Әрине өзгеге зияыны тимес үшін сақтық шарасын қатаң ұстану керек. 

– Мұнда ұзақ жылдан бері бізбен бірге жұмыс істеп, өмір сүріп жатқан науқастар да бар. Ол науқастар өздері қалаған мамандықтары бойынша қызмет атқарып жатыр. Олардың балалары бар, тұрмыс құрғандары, үйленгендері бар, дені сау баланы дүниеге әкеліп жатқан науқастар бар. Олар орталық дәрігерлерінің көмегімен арнайы емді қолдану арқылы олар сапалы, ұзақ, дұрыс өмір сүруде, - дейді орталық меңгеруші Гүлжан Хасанова.

Расында да орталықа ем алып жүргендер өте белсенді. Өмірден түңіліп өздерін тастамаған. Болашағына нық сеніммен қарайды. Себебі дәрігерлер оларға сапалы ем көрсетіп қана қоймай, жанын жадырататын қолпаш сөздер айтады. Бұндай демеу сөздер – адам жанына майдай жағатыны айдан анық. Ал жаны сау адам – тән жарасынан оңай айығады. Орталықта ем алып жүрген науқас өз өмірінен сыр шетті.  

0cf65d77-d79b-40bd-8ae7-2e2491f45c99.jpg

– Менің есімім Айжан. Осы АИТВ инфекциясы статусымен өмір сүріп жатқаныма 10 жыл болды. Алғашқыда бұл инфекция жайлы естігенімде бойымда қатты қорқыныш сезімі болды. «Енді бұдан кейін басқа адамдар секілді өмір сүре алмаймын» деген ойда болдым. Бірақ, қазір өз денсаулығыма байланысты 10 жылдан бері ЖИТС орталығы мамандарының көмегіне жүгініп келемін. Менен АИТВ инфекциясы табылған сәттен бастап ЖИТС орталығы мамандары маған барынша көмек көрсетіп, дәрі-дәрмекті уақытылы қабылдауымды қадағалап келеді. Осы көрсетіліп жатқан көмектері үшін және өмір сүруге деген көзқарасымды өзгерткені үшін осы ЖИТС орталығының мамандарына алғысым шексіз. АИТВ инфекциясы алғашқыда белгілі болып, өзімде инфекция бар екенін білген кезде қатты қобалжудың, қорқудың қажеті жоқ. Мамандардың айтқанын уақытылы орындап, дәрі-дәрмегін уақытылы ішіп тұрса басқа адамдармен теңдей өмір сүруге болады. Қоғамда ешқандай бөлулер болмайды, - дейді Айжан. 

АИТВ, ЖИТС кеселдерінің жұғу жолдары сан алуан. Әсіресе ең кең тарағаны – есірткі арқылы. Есірткі арқылы АИТВ, ЖИТС жұқтырғандар көп ұзамай өледі деген болжамдар жиі айтылады. Дегенмен медицина күннен-күнге дамып келе жатқан заманда бұл типтегі науқастарға өмірін ұзартуға мүмкіндік мол. Өмірде түрлі себеппен шалт басып, осы жайтқа душар болған науқастар екінші мүмкіндік сыйлау аса маңызды. Орталық көмегіне жүгінген Серік есімді науқас бірнеше жылдан бері осы дертпен күресіп келеді. 

4bdeefe4-4f70-47e1-ac43-c2d8a23bfa25.jpg

– Мен 8 жылдан бері инемен есірткі тұтынамын. 2019 жылдан бері облыстық ЖИТС-тің алдын алу және онымен күресу орталығының мамандарының көмегіне жүгінемін. Орталықта арнайы сенім бекеті қызмет көрсетеді. Бұл жерде ерікті, құпиялы және анонимді түрде сақтай отырып халықтың негізгі топтарында қызмет көрсетеді. Орталықтың қызметкерлері АИТВ инфекциясының алдын алу бойынша психоәлеуметтік қызмет берумен қатар, нарколог, дерматовенеролог, терапевт, фтизиатр және психологтар тегін кеңестер береді. Онда АИТВ инфекциясының бар немесе жоғын анықтау мақсатында жедел тест өткізеді. Олар тегін. Осы көрсетілген көмектер үшін мекеменің қызметкерлеріне алғысымыз шексіз, - дейді ағынан жарылып. 

17b79b34-b448-49dc-9a98-44648ae3e719.jpg

Қазақ дерматология және жұқпалы аурулар ғылыми орталығының мәліметіне сүйенсек, 2020 жылдың желтоқсан айындағы жағдай бойынша республикада 26,700-ден астам АИТВ-мен өмір сүретіні анықталған. Инфекцияның таралуы 100 мың тұрғынға шаққанда 143,4 құрады. Бұл Орталық Азия мемлекеттері арасындағы ең жоғары көрсеткіш (Түркіменстанды қоспағанда). Осыған байланысты ел ішінде түсіндіру жұмыстарын күшейткен жөн. Облыстық ЖИТС-ке қарсы күрес орталығының мамандары бұл жұмыспен жүйелі түрде айналысуда. Өңір аумағында тұрақты түрде Дүниежүзілік ЖИТС-ке қарсы күрес күніне және ЖИТС-тен қайтыс болған адамдарды еске алу күніне арналған акциялар, баспасөз конференциялары, сұрақ-жауап кештері өткізіледі. 

862e3da0-a9ff-4f45-ba23-ad7a4295017b.jpg

Медициналық мекемеге келушіер көбіне өзін құпия ұстау мақсатында «Сенім бекеті» арқылы келеді. Орталыққа келген азаматтар толықтай тексерістен өтеді. Мұнда зертханада клиникалық-биохимиялық, иммунологиялық, ферменттік иммуно анализ, ПТР зерттеу қызметтері ұсынылады. Гинеколог, дермато-венеролог, психолог, инфекционист, педиатр мамандары өз көмектерін аямайды. Орталық жыл сайын бөлімшелерге диагностика мен емдеуді бақылауға арналған заманауи жабдықтар сатып алады және қайта жабдықтайды.

Ашық жұмыс істейтін емхана
Індеттен құтылудың жолы – вакцинация!


Сәйкес тақырыптар
Көтерілу
×